We The Free Doe mee
Terug naar alle berichten

Laten we het over geld hebben

Door James Hattersley · 4 december 2025 · 12 min lezen
Laten we het over geld hebben

We The Free brengt met succes een wereldwijde gemeenschap van gedreven vegans op de been; trotse activisten die hun tijd en energie wijden aan een gezamenlijk doel, verbondenheid en een gedeelde visie. Nu het aantal teams en organisatoren van WTF wereldwijd snel groeit en ons onderlinge contact met dat netwerk onvermijdelijk afstandelijker en digitaler wordt, is het belangrijker dan ooit om onze strategie, onze besluiten en de redenen daarachter duidelijk, transparant en laagdrempelig te delen. Dit artikel maakt deel uit van een reeks waarin we een inkijkje geven in hoe We The Free achter de schermen werkt. We hopen dat dit je helpt om je meer met ons verbonden te voelen.

Financiering krijgen

In de begintijd van We The Free zette iedereen zich vrijwillig in uit pure passie. Zelf werkte ik als leidinggevende bij een goed doel in de zorgsector. Op papier was het een baan van negen tot vijf, maar door personeelstekorten, een hoog verloop in de sector en de verantwoordelijkheid van het leidinggeven draaide ik meestal werkweken van meer dan zestig uur. Toch dacht ik, sinds ik een paar jaar eerder dierenrechtenactivist was geworden, 's avonds laat ontzettend vaak na over de vraag: "Hoe kan ik het grootste verschil maken voor de dieren?" Net als mijn medeactivisten destijds geloofde ik zo sterk in de gezamenlijke visie voor We The Free, dat ik bereid was elk vrij uur dat ik wakker was eraan te besteden.

Niet alleen stonden alle weekenden in het teken van het ondersteunen van evenementen voor onze eerste pilotteams in het VK, ook elke avond ging op aan het schrijven van beleid, richtlijnen en trainingsmateriaal, en aan het meedenken over het webdesign, het strategisch plan en nog veel meer. En ik had niet gelukkiger kunnen zijn.

Destijds speelde er in de beweging een aantal kwesties rondom financieel wanbeleid, een gebrek aan transparantie en in sommige gevallen zelfs fraude. Dit zorgde voor een ongemakkelijk gevoel rondom geld, zowel in de beweging als binnen ons team, waardoor geld bijna een besmet woord werd.

We waren het er allemaal over eens dat we het anders wilden doen als onze organisatie ooit financiering zou krijgen. We wilden transparant zijn tegenover donateurs en we wilden nooit uit het oog verliezen dat we de plechtige plicht hebben om te zorgen dat elke cent die we ontvangen zo doeltreffend mogelijk wordt ingezet voor onze missie.

Wil je meer weten over hoe WTF is ontstaan? Klik dan hier.

Lees hier meer over de "Theory of Change" van WTF.

Toen we onze allereerste subsidie aanvroegen en kregen, was dat omdat We The Free op een punt was gekomen waarop het erop of eronder was. We zijn er heilig van overtuigd dat het opzetten van WTF-teams over de hele wereld noodzakelijk is en impact maakt. Het werd echter steeds moeilijker om onze teams effectief te ondersteunen en de organisatie zo op te schalen dat we er meer konden opzetten.

Toen ik het mailtje kreeg met het bericht dat een particuliere stichting ons een kleine startsubsidie had toegekend om de organisatie op te richten, sprong ik juichend door de kamer. Het ging echt gebeuren. We konden deze nieuwe organisatie officieel starten en ik kon er al mijn tijd en energie in steken, in plaats van alleen wat er nog van me over was na een uitputtende dag op mijn gewone werk. Tegelijkertijd voelde ik een diepe dankbaarheid dat mensen geloofden in wat we hadden opgebouwd, een hernieuwd gevoel van richting en een sterk besef van hoe bevoorrecht ik was (en nog steeds ben) om in de beweging te kunnen werken.

"Werken in de beweging"

Het is een vreemde uitdrukking, want we hebben dierenrechten nooit als een carrière gezien. Zelf had ik al fikse salarisverhogingen afgeslagen toen ik besloot uitsluitend te werken voor erkende non-profitorganisaties in de zorg in plaats van commerciële zorgbedrijven, die me via LinkedIn regelmatig aanbiedingen deden. Vervolgens leverde ik flink in op mijn salaris toen ik mijn loopbaan opgaf om WTF te helpen opzetten. In plaats van het als een baan of carrière te zien, beschouwde het team het als een leefgeldregeling waardoor we geen traditionele baan meer nodig hadden. Onze oprechte wens is immers dat ons activisme zo effectief is dat We The Free niet meer hoeft te bestaan omdat we ons doel hebben bereikt.

Hoe veranderden de zaken toen we eenmaal financiering kregen? Ondanks de offers die ik bracht (mijn eerdere carrière waar ik van hield en een hoger salaris), voelde ik me schuldig telkens als ik sprak met de organisatoren met wie ik het afgelopen jaar zij aan zij als vrijwilliger had gewerkt. Ik merkte dat ik voortdurend aan het verantwoorden was waarom het nodig was dat ik een salaris kreeg. Ik vertelde zelfs hoe weinig ik betaald kreeg, uit angst dat er een kloof zou ontstaan tussen mij en onbetaalde medeactivisten.

"Toen ik een jongere organisator was, was de voornaamste reden waarom ik voorstander was van lage salarissen het voorkomen van een grotere kloof tussen betaalde en onbetaalde leden van een organisatie. Als de salarissen laag zijn, wordt een baan in de beweging gezien als een opoffering in plaats van een voorrecht. Vrijwilligers vragen zich dan niet af waarom zij gratis op komen dagen terwijl de persoon naast hen betaald krijgt. Er is ook nog een andere, eenvoudigere reden: lage salarissen zijn goedkoper, waardoor we meer voor elkaar kunnen krijgen met ons zeer beperkte budget." - Aidan Kankyoku, Sandcastles Blog

Mark en Paul Engler stellen in This Is An Uprising dat veel historisch krachtige sociale bewegingen zeer bescheiden budgetten en amper betaalde medewerkers hadden, en vooral steunden op vrijwilligers en opoffering. Uiteraard zijn er ook andere geluiden. Critici wijzen erop dat de industrieën waartegen we strijden enorme salarissen betalen om toptalent aan te trekken, en dat we zelf ook toptalent nodig hebben om effectief te zijn. Het wordt een soort wapenwedloop om de publieke opinie.

Het klopt dat onze beweging vaak een duiventil is van mensen die vol goede moed en mooie ideeën binnenkomen, om vervolgens na twee jaar met een burn-out te vertrekken. Het klopt ook dat het voor bepaalde technische functies, zoals full-stack webontwikkelaars, ontzettend lastig is om mensen te vinden die $200.000 per jaar plus secundaire arbeidsvoorwaarden kunnen verdienen en toch voor een minimumloon willen werken, hoe nobel de missie ook is.

Toen men naar mijn mening over deze discussie vroeg, grapte ik half dat hoewel het WTF-team genoegen neemt met salarissen die ver onder het gemiddelde liggen, ik er vooral voor moest zorgen dat ik over een paar jaar nog genoeg geld overhad voor de therapie die ik nodig ga hebben na alle "gestoorde ellende die ik heb gezien" sinds ik activist werd. Zowel het dierenleed waarvan ik getuige was geweest als de emotionele tol van al die onderlinge strijd hadden hun sporen nagelaten. Sindsdien is de grootste verandering dat ons betaalde team is gegroeid naar ongeveer twintig mensen, voornamelijk parttime, en dat ik getuige ben van zowel hun offers als hun impact. Ik voel de plicht om geen misbruik te maken van hun goede wil en te investeren in hun duurzame inzetbaarheid. Het is het juiste om te doen, en het is kosteneffectief. Mensen na amper twee jaar verliezen aan een burn-out is duur, zeker als je werving en inwerken meerekent.

Ik zie ook een vast patroon bij onze nieuwe medewerkers. WTF geeft betaalde functies bij voorkeur aan mensen die al vrijwilligerswerk bij ons hebben gedaan. Meer dan 80 procent van onze functies gaat naar mensen met een vrijwilligersachtergrond, met uitzondering van technische functies die we niet intern vanuit onze vrijwilligers konden invullen. En in bijna elk geval waarin een vrijwilliger doorgroeit naar een betaalde functie, geven ze aan zich in de eerste maand schuldig te voelen, het gevoel te hebben dat ze het niet verdienen of niet goed genoeg zijn.

Het imposter syndrome is het hardnekkige onvermogen om te geloven dat iemands succes verdiend is of rechtmatig is bereikt als gevolg van eigen inspanningen of vaardigheden. - Oxford Dictionary

Voor de goede orde: die vrijwilligers die doorgroeien naar een betaalde functie doen het bijna altijd fantastisch zodra ze dat eerste gevoel van zich af hebben gezet. We blijven bescheiden salarissen ontvangen die ruim onder het sectorgemiddelde liggen, waarbij we proberen de balans te bewaren tussen kosteneffectiviteit en fatsoenlijk werkgeverschap. Ook blijven we transparant naar grote donateurs, die toegang hebben tot gedetailleerde financiële rapportages en zelfs elk afzonderlijk bonnetje kunnen inzien als ze dat willen. Onlangs hebben we een boekhouder aangenomen om onze transparantie verder te vergroten door financiële verslagen op te stellen die we openbaar kunnen delen op de pagina over transparantie op onze website.

De staat van financiering in onze beweging

Hoewel geld binnen onze beweging misschien als een besmet woord voelt, is het helaas noodzakelijk. Een reactie die we af en toe krijgen van donateurs die We The Free flink hebben gesteund, is dat ze verbaasd zijn over hoeveel we voor elkaar krijgen met zo weinig middelen. En hoewel het geweldig is om een compliment te krijgen over hoe zuinig en kosteneffectief we werken, is het simpelweg een feit dat het aannemen van personeel duur is. Voor het overgrote deel van de non-profitorganisaties in de beweging vormen loonkosten veruit het grootste deel van de jaarlijkse uitgaven. Niet omdat ze hebzuchtig zijn en buitensporige salarissen uitkeren, maar omdat zelfs een minimumloon een flink bedrag is wanneer het een terugkerende jaarlijkse last is. Het kan verleidelijk zijn om naar een salaris van $30.000 te kijken en te denken: "Stel je eens voor wat een opvangcentrum voor dieren met dat geld had kunnen doen." Zo denk ik zelf ook. Het is een van de redenen waarom we met de middelen die we hebben zoveel mogelijk impact moeten maken. De alternatieve kosten zijn reëel. Daarnaast brengt het runnen van een effectieve organisatie nog tal van andere kosten met zich mee: webontwikkeling, juridische ondersteuning, salarisadministratie, verzekeringen en meer.

Door het ongemak rondom geld zijn we er vaak niet goed in om ernaar te vragen. Wereldwijd gaan de meeste giften aan goede doelen naar menselijke noden. Ongeveer 3 procent gaat naar doelen voor dieren. Daarvan gaat het leeuwendeel naar organisaties voor gezelschapsdieren, 2 procent naar proefdieren en ongeveer 3 procent naar landbouwdieren. De hele beweging voor de bescherming van landbouwdieren heeft een gezamenlijk jaarlijks budget van ongeveer 300 miljoen dollar. Dat klinkt als veel, maar de klimaatbeweging ontvangt jaarlijks meer dan 10 miljard.

(bron: Animal Charity Evaluators).

We The Free haalt, net als andere organisaties in de beweging, het overgrote deel van de financiering binnen door aanvragen in te dienen bij vermogende subsidieverstrekkers die onze idealen delen en streven naar een vegan wereld.

Deze subsidieverstrekkers zijn werkelijk fantastisch; ze worden gefinancierd door een handvol zeer vermogende mensen die ervoor kiezen hun middelen in te zetten voor een betere toekomst voor dieren in plaats van voor oppervlakkig eigenbelang. De vragen waar zij 's nachts van wakker liggen, zijn dezelfde als die waar wij mee worstelen: hoe kunnen we onze middelen inzetten om het grootste verschil te maken voor de dieren? Hoe krijgen we de boel in beweging? Welke acties werken het best en welke drempels moeten we wegnemen? Net als wij bestuderen zij onderzoeken, bekijken ze data en halen ze inzichten uit andere rechtvaardigheidsbewegingen. Onlangs ontdekte ik iets bijzonders over een van de subsidieverstrekkers die We The Free al enkele jaren steunt: meer dan tien jaar geleden financierden zij de documentaire die ervoor zorgde dat ik besloot vegan te worden.

Mijn dankbaarheid is enorm. En toch is het nog steeds niet genoeg. De industrieën waartegen we strijden, zetten hun middelen in om de publieke opinie te bespelen. Ze huren figuren in zoals "Dr. Evil" Rick Berman om het vertrouwen in dierenrechtenorganisaties zo effectief te ondermijnen dat activisten jaren later nog steeds de desinformatie herhalen die zijn campagnes verspreidden.

Het is voor de beweging ook niet houdbaar om zo zwaar te leunen op een handjevol vermogende donateurs. Als er morgen al eentje zou stoppen, zouden veel effectieve organisaties omvallen.

Fondsenwerving is een cruciale vaardigheid, maar velen van ons binnen de grassroots geven er geen prioriteit aan omdat het niet voelt als grassroots. Maar niets is minder waar: macht opbouwen is altijd een wezenlijk onderdeel geweest van het succes van grassrootsbewegingen. De meeste grote bewegingen voor sociale rechtvaardigheid, van de arbeidersbeweging en het abolitionisme tot het vrouwenkiesrecht, de burgerrechtenbeweging en antikoloniale strijd, werden grotendeels gedragen en gefinancierd door mensen uit de arbeidersklasse, niet door elites of het bedrijfsleven. Deze bewegingen ontstonden vaak als reactie op economische uitbuiting en politieke uitsluiting; deelnemers konden niet rekenen op rijke beschermheren om hun bevrijding te betalen. In plaats daarvan organiseerden ze zichzelf en financierden ze hun inzet via contributies, inzamelacties in de gemeenschap, onderlinge hulp en grassrootsorganisatie. Als we willen slagen, moeten we hiervan leren en financiële onafhankelijkheid opbouwen in plaats van afhankelijk te blijven van giften.

De komende tijd gaan we professionele fondsenwervingstrainingen voor grassrootsactivisten opzetten. We gaan eraan werken om beter te worden in het vragen om geld, waarbij we de prioriteit leggen bij structurele, maandelijkse donaties. We blijven lokale inzamelacties ondersteunen via acties waarbij donaties worden verdubbeld of aangevuld. En we blijven transparant terwijl we bouwen aan een positieve en hoopvolle fondsenwervingscultuur, te beginnen bij de betaalde medewerkers van WTF die zelf een maandelijkse donatie instellen.

Terugblik

Als ik terugdenk aan die late avonden waarop ik me afvroeg hoe ik het grootste verschil kon maken voor de dieren, was het makkelijk om me de impact voor te stellen van het organiseren van duizenden evenementen. Ik had nooit gedacht dat ik uiteindelijk zoveel tijd kwijt zou zijn aan nadenken over salarissen, financieringsstructuren en de ongemakkelijke gevoelens die daarbij komen kijken. Maar misschien hoort dat simpelweg bij het laten groeien van een beweging. We kunnen niet alleen de inspirerende kanten kiezen. We moeten ook de ongemakkelijke zaken eerlijk onder ogen zien, met elkaar.

Ik beweer nog steeds niet dat ik alle antwoorden heb. Ik leer gaandeweg, net als iedereen in deze gemeenschap. Wat ik wel weet, is dat we proberen iets op te bouwen wat echt is, wat transparant is en wat respect toont voor de mensen die hun tijd en energie aan deze zaak wijden. Als open zijn over geld ons daarbij helpt, dan is het ieder ongemakkelijk moment meer dan waard.

Dus als je het tot hier hebt gered: dankjewel. Dankjewel dat je genoeg geeft om dit te lezen, en dat je er bent, op welke manier dan ook, betaald of onbetaald. Bedankt dat je deel uitmaakt van deze soms chaotische, vastberaden en hoopvolle beweging. We zoeken het samen uit, en ik ben dankbaar dat ik dat samen met jou mag doen.