Veganisme en dierenrechten gaan hand in hand. Je kunt niet echt in het een geloven zonder ook in het ander te geloven. Je kunt niet “vegan voor de planeet” of “vegan voor je gezondheid” zijn, want in de kern is veganisme een daadkrachtige keuze die gebouwd is op het principe dat de uitbuiting en het lijden van dieren moeten stoppen. Veganisme is, en blijft altijd, voor de dieren.
Dat neemt niet weg dat het geen kwaad kan om te weten dat een veganistische leefstijl voordelen heeft die veel verder reiken dan de strijd voor dierenrechten, met enorm grote gevolgen waar je je misschien niet eens van bewust bent, of in elk geval niet in de mate die je zou verwachten.
Impact op het milieu
Landbouw, bosbouw en ander landgebruik (Agriculture, Forestry and Other Land Use, AFOLU) staat bij de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) te boek als een van de belangrijkste oorzaken van de uitstoot van broeikasgassen. Schattingen komen uit op ongeveer 18-24% van de totale wereldwijde impact. Alleen al de veehouderij is goed voor 14,5% van die schatting. De rest bestaat uit een mix van ontbossing, het vrijmaken van land voor landbouw en bodembeheer.
Deze cijfers wegen enorm zwaar als we kijken naar wat het eten van dierlijke producten doet met het milieu en de atmosfeer van onze aarde (zeker als je bedenkt dat we geen vlees hoeven te eten om te overleven). Ontbossing is extra problematisch, want bomen houden onze atmosfeer stabiel door koolstofdioxide op te nemen en in ruil daarvoor zuurstof af te geven. Maar als we een boom kappen, komt er koolstofdioxide vrij, en wordt de schade nog groter doordat er nu één boom minder is die koolstofdioxide opneemt en zuurstof teruggeeft. Op grote schaal is deze verstoring van het evenwicht letterlijk verwoestend. Onderzoekers van de University of Oxford hebben vastgesteld dat als de hele wereld zou overstappen op een plantaardig dieet, we 75% van de ruimte die nu als landbouwgrond wordt gebruikt zouden kunnen terugdringen. Die ruimte kunnen we dan gebruiken om bos terug te planten, de natuur terug te laten komen en het land te herstellen.
Nog erger is de rol van de commerciële visserij bij het verstoren van het kwetsbare evenwicht van de ecosystemen op onze planeet. Enorme vissersschepen halen sneller vis uit de oceaan dan de populaties zich kunnen herstellen, met mijlenlange sleepnetten die over de oceaanbodem slepen en leefgebieden in zee kapotscheuren. 83% van onze wereldwijde koolstofkringloop vindt plaats in de oceanen, maar dat kan alleen gebeuren als het ecosysteem in balans is. Als we dus vis wegvangen en hun leefgebied vernietigen, ondermijnen we de stabiliteit van ons klimaat enorm.
De wetenschap is hier heel duidelijk over. Als het gaat om voedselkeuzes en hun invloed op het milieu, bestaat er geen neutrale keuze. Als we dierlijke producten eten, dragen we bewust bij aan praktijken die slecht zijn voor het klimaat, maar als we planten eten, is wat we doen goed voor het klimaat.
Persoonlijke gezondheid
Als je met mensen die niet vegan zijn over veganisme praat, komt vaak je eigen gezondheid ter sprake. Er zijn talloze onderzoeken en documentaires die de gezondheidsvoordelen van vegan worden beschrijven, maar toch gaat het debat door.
Het eerste wat je moet weten: het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) van de WHO heeft bewerkt vlees tot carcinogeen van klasse 1 verklaard (bewezen kankerverwekkend voor mensen) en rood vlees tot carcinogeen van klasse 2A (waarschijnlijk kankerverwekkend voor mensen). Wie bewerkt en rood vlees eet, loopt dus een veel hoger risico op bepaalde vormen van kanker.
De tweede grote zorg bij een dieet met dierlijk voedsel is het grotere risico op hartziekten. Hart- en vaatziekten zijn wereldwijd doodsoorzaak nummer één, goed voor ongeveer 32% van alle sterfgevallen. Ischemische hartziekten zijn verantwoordelijk voor 13% van die sterfgevallen. Hoewel er meerdere factoren meespelen, waaronder roken en te weinig beweging, is de grootste risicofactor een ongezond dieet met veel verzadigd vet en transvet, zoals in rood vlees, bewerkt vlees en zuivelproducten (vooral kaas). Verzadigd vet en transvet verhogen het cholesterolgehalte, waardoor de slagaders na verloop van tijd verharden en de kans op een bloedstolsel groter wordt. Zo ontstaat een hartaanval. Een plantaardig dieet met onbewerkte voeding bevat geen voedingscholesterol en weinig verzadigd vet. Het is daarmee een stuk gezondere keuze als je het risico wilt verkleinen om slachtoffer te worden van doodsoorzaak nummer één ter wereld.
De National Institutes of Health (NIH) hebben ook onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat een gezond, plantaardig dieet diabetes type 2 niet alleen kan voorkomen, maar ook het totale risico erop kan verkleinen, en dat een veganistische leefstijl gunstig is bij het voorkomen van neurodegeneratieve aandoeningen zoals alzheimer.
Nogmaals: de wetenschap spreekt voor zich. De grootste gezondheidsrisico's van onze samenleving kunnen kleiner worden als mensen kiezen voor een veganistische leefstijl.
Volksgezondheid
Zoönosen (ziekten die van dieren op mensen worden overgedragen) horen bij de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid. Toch doen we, ondanks al het bewijs dat er een wereldwijde ramp dreigt, feitelijk heel weinig om dat risico te voorkomen.
Virussen blijven nieuwe manieren zoeken om zich te verspreiden en een zo groot mogelijk bereik te krijgen. Influenza A-virussen komen bijvoorbeeld heel vaak voor bij vogels, vooral bij eenden. Als mensen ze met rust hadden gelaten, was het misschien nooit een probleem geworden. Maar doordat mensen eenden zijn gaan domesticeren, kwam het virus in contact met nieuwe gastheren, zoals kippen en varkens. Varkens zijn extra problematisch als ze influenza krijgen, omdat ze zowel vogelgriep als menselijke griep kunnen dragen. Daardoor vormen ze een perfecte mengplek voor een proces dat “reassortment” heet, waarbij nieuwe, besmettelijkere en dodelijkere varianten kunnen ontstaan. Er is maar één mutatie nodig om een virus op mensen over te laten slaan. En als de symptomen later komen of eerst mild zijn, kan de verspreiding tegen de tijd dat het gevaar wordt ontdekt extreem moeilijk in te dammen en te beheersen zijn.
Er zijn talloze zoönosen ontstaan als direct gevolg van het domesticeren, houden en/of eten van dieren, waaronder tuberculose, mazelen, hiv, ebola en varkensgriep. Naar schatting is 75% van de nieuw opduikende ziekten zoönotisch.
Het wordt er niet makkelijker op wanneer boeren onnatuurlijke omgevingen creëren die dienen als broedplaats voor nieuwe ziekten. BSE (boviene spongiforme encefalopathie, oftewel “gekkekoeienziekte”) is vermoedelijk ontstaan toen boeren hun vee gemalen resten van dieren te eten gaven. De ziekte had nooit mogen bestaan, maar door planteneters tot kannibalisme te dwingen, alleen om geld te besparen, is er een nieuwe ziekte ontstaan.
Wat het nog erger maakt: veevoer in de bio-industrie wordt verrijkt met antibiotica om ziekten te voorkomen en de groei te bevorderen. Sterker nog, naar schatting wordt 66% van de antibiotica die nu worden geproduceerd aan dieren in de veehouderij gevoerd. Daardoor muteren virussen en worden ze resistent tegen antibiotica, zodat de moderne geneeskunde er niets meer tegen kan uitrichten. Naar schatting zullen er in 2050 ieder jaar 10 miljoen mensen sterven aan ziekten die resistent zijn tegen antibiotica.
Het aantal vermijdbare sterfgevallen dat door de veehouderij boven ons hoofd hangt, is onbegrijpelijk groot. Of het nu gaat om klimaatrampen, persoonlijke gezondheidscrises of wereldwijde ziekten. Alles omdat we weigeren de dieren met rust te laten.
Daarom is er één heel simpel antwoord om deze risico's te verkleinen, met een stap die je nu meteen kunt zetten:
Bezoek 3movies.wtf voor alle hulpmiddelen en steun die je nodig hebt om deze cruciale verandering door te voeren.
Meer bronnen:
- Klimaatverandering aanpakken via veehouderij: een wereldwijde beoordeling van uitstoot en mogelijkheden om die te verminderen, FAO
- De lange schaduw van de veehouderij: milieuproblemen en opties, FAO
- Veganisten, vegetariërs, viseters en vleeseters in het Verenigd Koninkrijk hebben sterk uiteenlopende gevolgen voor het milieu, Nature
- Moeten mensen vlees eten om gezond te blijven?, Natures Fynd
- De gevolgen van voedsel voor het milieu verkleinen via producenten en consumenten, Science Journals
- De 10 belangrijkste doodsoorzaken in 2021, WHO
- Een plantaardig dieet voor de preventie en behandeling van diabetes type 2, NIH
- Effect van een veganistisch dieet op de ziekte van Alzheimer, NIH
- Wilde dieren, exotische huisdieren en nieuw opduikende zoönosen, CDC
- Coronavirus, varkensgriep, SARS: grote ziekten die verband houden met het eten van dieren, PETA UK
- De rol van gedomesticeerde eenden bij de verspreiding en biologische evolutie van zeer pathogene H5N1-influenzavirussen in Azië, PNAS
- Het wereldwijde bestuur van nieuw opduikende zoönosen, CFR
- Overmatig gebruik van antibiotica in de veehouderij, Alliance to Save Our Antibiotics
- Antimicrobiële resistentie: een wereldwijde bedreiging, UNEP
